YURT İÇİ ASGARİ KURUMLAR VERGİSİ

UYGULAMASI VE HESAPLAMASI

YASAL DÜZENLEME

     28.07.2024 tarih ve 7524 sayılı Kanun’un 36’ncı maddesiyle, Kurumlar Vergisi Kanunu’na 32/B maddesinden sonra gelmek üzere eklenen “Yurt içi asgari kurumlar vergisi” başlıklı 32/C maddesiyle, Kanun’un 32 ve 32/A maddeleri hükümleri dikkate alınarak hesaplanan kurumlar vergisinin, indirim ve istisnalar düşülmeden önceki kurum kazancının %10’undan az olmaması öngörülmüştür.

     Yapılan düzenlemeye göre, Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 32 ve 32/A maddeleri çerçevesinde kurumlar vergisi hesaplanacak, bu şekilde hesaplanan vergi tutarı, indirim ve istisnalar düşülmeden önceki kurum kazancının %10’undan az olamayacaktır.

     Yayımlanan Kurumlar Vergisi Genel Tebliğ‘nde (Seri No:1) değişiklik yapılmasına dair tebliğ (Seri No:23), yurt içi asgari kurumlar vergisine ilişkin açıklamalar yapılmıştır. Yapılan açıklamalar aşağıda özetlenmiştir.

1. KAPSAMA GİREN/GİRMEYEN MÜKELLEFLER

     Asgari kurumlar vergisinin mükellefleri, Türkiye'de elde ettikleri kazançlarını kurumlar vergisi beyannamesi ile beyan etmek zorunda olan dar mükellef kurumlar dahil, Kurumlar Vergisi Kanunu’nda sayılan mükelleflerdir.

     Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 30’uncu maddesi çerçevesinde, vergisi tevkif suretiyle alınan kazanç ve iratlarını seçimlik olarak beyan eden kurumlar da asgari kurumlar vergisine tabidir.

     Kurumlar vergisinden muaf olan kurumlar vergisi mükellefleri ile ilk defa faaliyete başlayan kurumlar hakkında, faaliyete başlanılan hesap döneminden itibaren üç hesap dönemi boyunca asgari vergi hükümleri uygulanmamaktadır. Bu uygulamada, birleşme, devir, tür değişikliği ile kısmi ve tam bölünme suretiyle kurulan şirketler ilk defa faaliyete başlayan şirket olarak kabul edilmemektedir.

     Örneğin 2025 hesap döneminde kurulan bir şirket, 2025, 2026 ve 2027 hesap dönemlerinde asgari kurumlar vergisi uygulamasına tabii olmayacaktır.

     2025 hesap döneminden önce ilk defa faaliyete başlayan kurumlarda, üç hesap dönemi boyunca asgari vergi hükümlerine tabii olmayacaktır. Örneğin 2024 hesap döneminde kurulan bir şirket, 2025 ve 2026 hesap dönemlerinde asgari kurumlar vergisi uygulamayacaktır.

2. ASGARİ KURUMLAR VERGİSİNİN UYGULAMASI VE HESAPLANMASI

Kurumlar vergisi mükellefleri;

• Kurum geçici ve kurumlar vergisi beyannamelerinde Kanun’un 32 ve 32/A maddeleri hükümlerini dikkate alarak kurumlar vergilerini hesaplayacaklar,
• Aynı beyannamelerde, ticari bilanço kârına/zararına kanunen kabul edilmeyen giderlerini ekledikten sonra, bu tutardan asgari kurumlar vergisi kapsamı dışında bulunan istisna ve indirimleri düşecekler, kalan bir tutar bulunması halinde bu tutara %10 oranı uygulanmak suretiyle asgari kurumlar vergisi hesaplayacaklardır.

Tebliğde,

• Beyannamelerde indirim konusu yapılan geçmiş yıl zararlarının asgari kurumlar vergisi matrahından düşülmeyeceği ve asgari kurumlar vergisinin hesaplanmasında dikkate alınacağı,
• Mali tabloların enflasyon düzeltmesine tabi tutulduğu dönemlerde, asgari kurumlar vergisi hesabında enflasyon düzeltmesi sonucu oluşan değerlerin dikkate alınacağı açıklanmış,

Ayrıca hesaplanan asgari kurumlar vergisinden;

• Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 32. maddenin altıncı, yedinci ve sekizinci fıkraları uyarınca payları Borsa İstanbul Pay Piyasasında ilk defa işlem görmek üzere en az %20 oranında halka arz edilen kurum kazançlarına uygulanan iki puan, ihracat kazançlarına uygulanan beş puan, Sanayi Sicil Belgesine haiz ve fiilen üretim faaliyetiyle iştigal eden kurumların üretim faaliyetinden elde ettikleri kazançlarına uygulanan bir puanlık indirimli oran uygulaması nedeniyle alınmayan vergi ile,
• Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 32/C maddesinin yürürlüğe girdiği 02.08.2024 tarihinden önce Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından alınmış olan teşvik belgelerindeki yatırıma katkı tutarlarının kullanılması nedeniyle 32/A maddesi hükmüne istinaden ilgili hesap döneminde alınmayan verginin,

     indirileceği ve bu şekilde ödenmesi gereken asgari kurumlar vergisinin belirleneceği belirtilmiştir.

     Bu kapsamdaki yatırıma katkı tutarının tespitinde, 02.08.2024 tarihinden önce mevcut yatırım teşvik belgelerinde kayıtlı olan yatırım tutarı dikkate alınacak, bu tarihten sonra yatırım teşvik belgesinde gerçekleştirilen revizeler sonucundaki artışlar hesaplamaya dahil edilmeyecektir.

     02.08.2024 tarihinden sonra (bu tarih dahil) yeni alınan teşvik belgeleri kapsamında yatırıma katkı tutarlarının kullanılması nedeniyle 32/A maddesi hükmüne istinaden ilgili hesap döneminde alınmayan vergi, hesaplanan asgari vergiden düşülemeyecektir.

     Tebliğde ayrıca, Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 121. maddesi kapsamında vergi indirimi hakkı bulunan kurumların, hesaplanan asgari kurumlar vergisi için de bu haklarını kullanabilecekleri açıklanmıştır.

3. ASGARİ KURUMLAR VERGİSİNİN HESABINDA KURUM KAZANCINDAN DÜŞÜLEN VE DÜŞÜLEMEYEN İNDİRİM VE İSTİSNALAR

     Yayımlanan Genel Tebliğde, asgari kurumlar vergisinin hesabında kurum kazancından düşülen ve düşülemeyen indirim ve istisnalar aşağıdaki şekilde sayılmıştır.

4. ÖZELLİĞİ OLAN İŞLEMLERDE HESAPLAMA ÖRNEKLERİ

     Tebliğde asgari kurumlar vergisi ile ilgili 8 örneğe yer verilmiş olup, özelliği olan konularla ilgili 3 örnek aşağıya alınmıştır.

Örnek 5 (İndirimli kurumlar vergisi oranı hesaplama örneği)

     (E) A.Ş.’nin 2025 hesap dönemine ilişkin ticari bilanço karı 15.000.000 TL, kur korumalı mevduat hesaplarından elde edilen kazanç istisnası 5.000.000 TL ve geçmiş yıl zararları 5.000.000 TL’dir. Şirketin 2/8/2024 tarihinden önce aldığı yatırım teşvik belgesi kapsamında 2025 hesap dönemine ilişkin verdiği kurumlar vergisi beyannamesinde bu yatırımı dolayısıyla 2.000.000 TL matraha indirimli kurumlar vergisi uygulama hakkı bulunmakta olup indirimli vergi oranı ise %5’tir.

     Buna göre, anılan kurumun asgari kurumlar vergisi aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.

     (E) A.Ş.’nin 1.500.000 TL olarak hesaplanan asgari kurumlar vergisinden, 32/A maddesi kapsamında teşvik belgesine göre alınmayan 400.000 TL verginin düşülmesi neticesinde asgari kurumlar vergisi 1.100.000 TL olacaktır. Bu tutar (E) A.Ş.’nin, beyanına göre 850.000 TL olarak hesaplanan kurumlar vergisinden yüksek olduğundan, hesaplanan kurumlar vergisi 1.100.000 TL olarak dikkate alınacaktır.

Örnek 6 (İhracatçı kurum hesaplama örneği)

     (F) A.Ş.’nin 2025 hesap dönemine ilişkin ticari bilanço karı 10.000.000 TL, kanunen kabul edilmeyen gideri 1.000.000 TL’dir. Şirketin ihracattan elde ettiği ve ilgili hükümlere göre 5 puan indirimli orana tabi tutacağı kazancı ise 2.000.000 TL’dir. Öte yandan, kurumun serbest bölgede faaliyette bulunan şubesinden elde ettiği istisna kazancı 1.000.000 TL, sınai mülkiyet hakları istisna satış kazancı 4.000.000 TL’dir. Kurum ayrıca, 2.000.000 TL nakdi sermaye faiz indirimini matrahından indirim konusu yapmıştır.

     Buna göre, anılan kurumun asgari kurumlar vergisi aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.

     (F) A.Ş.’nin 1.000.000 TL olarak hesaplanan asgari kurumlar vergisinden, 5520 sayılı kanunun 32. Maddesinin yedinci fıkrası kapsamında ihracat yapan şirketlere tanınan 5 puanlık indirimden dolayı alınmayan 1.000.000 TL’lik verginin düşülmesi neticesinde asgari kurumlar vergisi 900.000 TL olarak hesaplanacaktır. Bu durumda (F) A.Ş.’nin hesaplanan kurumlar vergisi, asgari kurumlar vergisiyle aynı olduğundan, hesaplanan kurumlar vergisi 900.000 TL olacaktır.

Örnek 8 (Asgari Kurumlar Vergisi hesabı, vergi yüküne bağlı hesaplama örneği)

     (H) A.Ş.’nin 2025 hesap dönemine ilişkin ticari bilanço karı 7.000.000 TL, sınai mülkiyet hakları istisna satış kazancı 4.000.000 TL’dir. Mükellef kurum aynı hesap döneminde;

• 5520 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi hükmüne istinaden 1.000.000 TL yurt dışı iştirak kazancı istisnasından yararlanmış ve (A) Ülkesinde bu kazanç üzerinden

150.000 TL kurumlar vergisi ödenmiştir.

• 5520 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendine göre (B) Ülkesinde 800.000 TL kazanç elde etmiş ve bu ülkede kazanç üzerinden 50.000 TL kurumlar vergisi ödenmiştir.

     Bu kapsamda, %10 ve üzeri vergi yükü taşıyan yurt dışı kaynaklı istisna kazançlar üzerinden halihazırda %10 vergi hesaplanmış olduğundan, asgari vergi hesaplamasında bu istisna kazançların düşülmesi gerekmektedir. Öte yandan, %10 vergi yükü taşımayan yurt dışı kaynaklı istisna kazançların ise, taşıdığı vergi yüküne isabet eden kazanç kısmı asgari vergi matrahından düşülebilecektir. Buna göre, anılan kurumun yurt içi asgari kurumlar vergisi aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır.

      (H) A.Ş.’nin hesaplanan kurumlar vergisi, asgari kurumlar vergisinden düşük olduğundan, hesaplanan kurumlar vergisi 550.000,00 TL olarak dikkate alınacaktır. 

     5520 sayılı kanunun 5. Maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi hükmüne istinaden 1.000.000,00 TL yurt dışı iştirak kazancı istisnasına ilişkin (A) ülkesinde oluşan vergi yükü (150.000/1.000.000=%15) %10’u aştığından, yurt dışı iştirak kazancı asgari vergi hesaplaması dışında tutulmuştur. 

     5520 sayılı kanunun 5. Maddesine birinci fıkrasının (h) bendi hükmüne istinaden istisna kapsamında olan 800.000,00 TL kazanç üzerinden yurtdışında ödenen 50.000,00 TL’lik verginin asgari vergi oranı dikkate alınarak hesaplanan (50.000/0,1) 500.000 TL’si asgari vergi uygulamasına tabi olmayacak, kalan 300.000 TL üzerinden ise asgari vergi hesaplanacaktır.

Saygılarımla
İmdat ŞİMŞEK
Yeminli Mali Müşavir